پوشش اسلامى، چالش ها و راهكارها
با توجه به وجود كتب و نظريات صاحبنظران در خصوص علل پيدايش حجاب- فلسفه پوشش در اسلام و... در اين خصوص سخنى گفته نخواهد شد.
جوان دانشجو در مرحله اى است كه از طرفى شخصيت او هنوز كاملا شكل نگرفته و تثبيت نشده لكن از سويى استقلال نسبى جوان در تصميم گيرى ها و اتخاذ گزينشى رويه ها، عادات دوستان و بسيارى از منش هاى زندگى كشمكش هاى فراوانى فراروى او در پيش خواهد نهاد كه در هر مرحله نه تنها نياز به راهنمايى دارد كه به مساعدت فكرى و عملى اطرافيان در بستر سازى مناسب نيازمند است.
روحيه لطيف جوانان، تنوع پذيرى، آرمانگرايى، فطرتى پاك و خداجو، اثر پذيرى و... از ويژگيهاى خاص جوانان اعم از دختر و پسر مى باشد اما خداى متعال با وديعه گذاشتن برخى خصلتهاى خاص در مردان وزنان آنان نهاد آنان را از هم متمايز نموده است لذا باتوجه به موضوع بحث (پوشش اسلامى) توجه به خصائص خاص زنان ضرورى و الزامى است.
بى شك يكى از دلايل «غمض بصر» مردان مقابله با «ميل به چشم چرانى» ولزوم پوشش زن، جلوگيرى از «ميل به خودنمايى» درزنان مى باشد.
«استحكام پيوند خانواده»، «استوارى اجتماع» و «آرامش روانى مردان وزنان» در طول زندگى يكى ديگر از دلايل تحريم چشم چرانى و خودنمايى است.
از طرفى تقويت ارزش و احترام به زن و نهادينه نمودن تلذذ جنسى در چارچوب كانون خانواده را مى توان از ديگر علت هاى پوشش ذكر نمود.
استاد روشن ضمير شهيد مرتضى مطهرى در كتاب گرانسگ علل گرايش به ماديگرى مى فرمايد:
ريشه بيشتر انحرافات و دينى و اخلاقى نسل جوان را در لابه لاى افكار و عقايد آنان بايد جست و جو كرد... اگر مشكلى در راهنمايى اين نسل باشد بيشتر در فهميدن زبان و منطق او و روبرو شدن با او با زبان و منطق و زبان خودش است.... بر خلاف آنچه ابتدا به نظر مى رسد لجوج نيست آمادگى زيادى براى دريافت حقايق دينى دارد.
هرفكر و انديشه اى براى اينكه رشد كند و باقى بماند زمينه روحى مساعدى مى خواهد.
عوامل مشتركى كه در گذشته نقش بسزايى داشته اند و در اين عصر به همان شكل يا شيوه اى ديگر نقش خويش را ايفا مى نمايند عبارتند از:
- نقش كليسا ومحدوديتهاى بى مورد
- مساجد و فراهم نمودن بهترين بستر رشد اجتماعى
- نارسايى مفاهيم فلسفى غرب
- رسا و جامع بودن مفاهيم اسلامى
- اظهار نظر غير متخصصين
- اظهار نظر علماى متخصص دينى
محيط اخلاقى و اجتماعى نامساعد
در مغز جوان فرو رفته كه يا بايد خداجو و مسالمت جو عافيت طلب و ساكت و بى تفاوت و... ماترياليست بود، يا متحرك، پرخاشگر، دشمن استعمار واستبداد بود. چرا يك چيز كافى است براى نتيجه گيرى - قيام ها، انقلاب ها، نبردها را طرفداران ماترياليسم اداره مى كند و الهيون غالبا در جناح بى تفاوت ها و بى تحرك ها هستند.
فراهم نمودن محيطى مساعد براى رشد سالم فعاليتهاى اخلاقى و اجتماعى جوانان:
در دانشگاه همه مكان هاى مرتبط با دانشجو اعم از خوابگاه، دانشكده، كلاس درس، محوطه دانشگاه، آزمايشگاه، سلف سرويس و... بايستى با شيوه هاى مختلف يك انديشه را ترويج نمايد و آن حضور در محضر الهى بودن و ترويج ارزش ها و انجام وظيفه ترويج فرهنگ حماسه و ايثار از طريق بسترهاى مناسب اجتماعى از قبيل: پيشوايى دينى، بهره گيرى از جديدترين روش هاى تربيتى و تبليغى.
برخى از نظريه هاى روانشناختى درخصوص آسيب هاى اجتماعى
در زمينه آسيب هاى اجتماعى نظريه هاى متفاوت و متنوعى وجود دارد كه به برخى از آنها اشاره مى شود:
- نظريه اصالت ساخت و كاركرد
ريشه انحرافات اجتماعى را عدم جامعه پذير شدن افراد مى داند به گونه اى كه فرد هنجارهاى اجتماعى را قبول نمى كند واز طرفى خود جامعه نيز اين انحراف را تشويق مى كند.
- نظريه بوم شناسان
بى سازمانى اجتماعى را مورد تاكيد قرار مى دهند و اعتقاد دارند در مناطقى كه از انسجام و سازماندهى اجتماعى خبرى نيست افراد انحراف را از يكديگر ياد مى گيرند و به طور كلى محيط هاى بى سازمان افراد را به سوى نابهنجارى و انحراف سوق مى دهند.
- نظريه عكس العمل اجتماعى
اعتقاد دارند جامعه فردى را كه منحرف شده است بيگانه مى داند ولى از ديدگاه همين نظريه اين جامعه است كه بيگانه مى باشد و بايد به او برچسب بيگانه زده شود. پس مى توان گفت كه برچسب خوردن علامت انحراف داشتن است. افرادى كه برچسب بيگانه را به يدك مى كشند گرد هم جمع شده و گروه هاى بزهكار را تشكيل مى دهند.
- نظريه نظارت اجتماعى
اصولا افراد، داراى قابليت بهنجار و نابهجار بودن هستند، نابهنجارى و انحراف زمانى اتفاق مى افتد كه پيوند ميان فرد و جامعه تضعيف يا گسسته گردد. تضعيف چهار عنصر (وابستگى - تعهد - درگيرى و اعتقاد) باعث انحراف و آسب اجتماعى مى شود.
از مجموع اين نظريات مى توان پيشنهادات زير را بررسى نمود.
- ايجاد بستر مناسب رشد فكرى، جسمى و عاطفى در جامعه، مدرسه، دبيرستان، دانشگاه، محل كار، خيابان و... بايستى به گونه اى باشدكه جوانان را از تمايل به انحراف دور نمايد.
- احداث ورزشگاه، خصوصا باشگاههاى ويژه بانوان و همچنين مراكز تفريحى متناسب با روحيه جوانان و نوجوانان.
- نظارت نامحسوس عمومى غير رسمى و در نهايت رسمى مراكز ذى صلاح.
- سازماندهى جوانان و نوجوانان در گروه هاى دولتى يا غيردولتى با هدف آموزش و توجيه منطقى.
- تقويت ايمان مذهبى و عزت نفس در مراكز عمومى وخصوصى بخصوص خانواده ها.
- آموزش مهارتهاى اجتماعى و فردى جهت مقابله با مشكلات خانوادگى و روحى روانى شخصى در مدارس و رسانه هاى جمعى.
- توجه بيشتر به مقطع حساس و بحرانى بلوغ از نوجوانى تا جوانى به لحاظ اهميت خاص اين دوران.
- ايجاد محيط مناسبى برا ى دوستيابى، فرهنگ سازى نامحسوس و استفاده بهينه از محيطهايى نظير بسيج، مساجد، هيات هاى مذهبى، گروه هاى هنرى و.... در تمامى اين گروه ها چنانچه نظارت كافى از طرف متصديان جهت ترويج فرهنگ دينى و فرهنگ خودباورى واعتماد به نفس صورت نگيرد نتيجه عكس حاصل خواهد شد.
ازطرفى با توجه به پژوهش هاى روانشناختى پيرامون علت بروز ناهنجارى در جوانان مى توان به موارد ذيل اشاره نمود:
- سختگيرى بى مورد و محدود كردن آزاديهاى دختران در منزل.
- بى مهرى تبعيض و بى توجهى والدين نسبت به فرزندان.
- وجود برخى مشكلات اخلاقى و اقتصادى در خانواده (اعتياد، اختلاف والدين، فيلم هاى ماهواره اى و...)
لذا براى مقابله با هركدام از عوامل بالا و ديگر عواملى كه موجب چنين ناهنجارى در جامعه اسلامى مى شود بايستى دكترين خاصى طراحى نموده و از جديدترين شيوه هاى تبليغ براى جاانداختن بهره جست كه عبارتند از:
- هيات هاى مذهبى اصيل زير نظر روحانيون جوان و خوش فكر و فعال در مساجد مدارس و دانشگاه ها.
- كانون هاى فرهنگى، كانون هاى هنرى و كانون هاى ورزشى با حضور فعال جوانان علاقه مند پرشور وبانشاط حزب اللهى و متدين و با حمايتهاى مردمى و دولتى و نظارت صاحبنظران متعهد و متخصص.
ابزارها
- ابزارهاى عرفى: هنجارهاى پذيرفته شده در اجتماع ايران اسلامى.
- ابزارهاى شرعى: امربه معروف و نهى از منكر با تكيه بر آيات نورانى قرآن و روايات انبياء خدا.
- ابزارهاى فرهنگى: نشريات، تابلوها، نمايشگاه هاى تخصصى، بهره گيرى از انواع هنر، كاريكاتور، عكس، نمايش، طنز و...
- ابزارهاى قانونى: مصوبات شوراى عالى انقلاب فرهنگى، شوراى فرهنگى دانشگاه و كميته انظباطى
نتيجه: به وسيله جهاد فكرى، قلمى، زبانى و عملى كارهاى ذيل را مى توان انجام داد:
- ارائه مكتب الهى به صورت علمى معقول و مستدل.
- توجه به حقوق زن در اسلام.
- پاسخ به شبهات مطرح شده در خصوص پوشش اسلامى.
- فلسفه پوشش در اسلام.
- پيوند مسايل الهى با مسايل اجتماعى و سياسى مشخص شود.
- جلوگيرى از هرج ومرج تبليغى و اظهارنظرهاى نامتخصص و مبارزه با آن.
- اهميت دادن به محيط مساعد اخلاقى و اجتماعى.
توجه به نكات روانشناسى ذيل:
- كار فكرى و تبليغى در خوابگاه هاى دانشجويى ( كار كيفى بهتر جواب مى دهد تا كار كليشه اى).
- توجه به روحيات خاص جوانان عموما و خانم ها خصوصا.
- توجه به تفاوتهاى زن و مرد( صفت خودنمايى زنان و چشم چرانى مردان).
- توجه به الگو پذيرى جوانان از كسى كه اورا دوست دارند ( يك ورزشكار، يك معلم، يك دوست و يك روحانى).
- حرف شنوى و رنگ پذيرى جوانان از دوستان و همسالان خويش نسبت به حرف شنوى از پدر و مادر.
- كار اثباتى بيشتر از كار نفى جواب مى دهد.
- پرهيز از نفاق و ظاهر سازى، به عبارتى هرچقدر روبنايى تر كار شده و به ظاهر جوانان پرداخته شود به همان ميزان از اصل ومحتواى كار كاسته شده و كمتر جواب خواهيم گرفت.
- تبليغ اصل بندگى، اداى تكليف وانجام وظيفه درتبليغ همه ارزش ها
- توجه به حل مشكلات نسل جوان ( كار، مسكن و ازدواج)
- اجراى برنامه هاى ابتكارى با نظرخواهى از خود جوانان
- توجه به ريشه بروز ناهنجاريها
- زمان بر بودن كار تربيتى و تغيير رفتار در جوانان